Từ nỗi lòng riêng đến thơ và nhạc tiếc thương nhạc sĩ Phú Quang

Gửi lúc 00:54 12/12/2021
Sự ra đi của mỗi người thân hay một người mà để lại cho chúng ta những ấn tượng yêu quý đều làm chúng ta có cảm giác bất ngờ, hẫng hụt, tiếc thương và đau xót. Sự ra đi của nhạc sĩ Phú Quang đã làm cho một nhà giáo có tâm trạng như thế!

Sáng ngày 8/12/2021 tôi ngủ dậy muộn và vội đến Toà soạn báo "Thiếu niên tiền phong và Nhi đồng" để họp bàn về một cuộc thi mới cho lứa tuổi thiếu nhi. Vừa tới nơi thì các bạn báo tin ngay: Nhạc sĩ Phú Quang vừa qua đời lúc 8h45'.

Mặc dù biết rằng Anh đã lâm bệnh 2 năm nay. Khi Anh được trao tặng giải thưởng Bùi Xuân Phái "Vì tình yêu Hà Nội" mà Anh cũng không thể đến nhận giải. Nhưng tin Anh ra đi đã làm tôi sững sờ...

Trong khi họp, một bạn phóng viên quen biết nhắn tin: "Thầy ơi! Thầy đã có thơ về nhạc sĩ Phú Quang chưa?". Tôi nhắn lại: "Mình đang họp, chưa có em ạ."

Chiều về, ngồi nhà, những ca khúc của Anh như ngân lên trong tôi cũng ký ức về những lần bên Anh cứ hiện lên. Thế rồi bài thơ với khá nhiều tên ca khúc của Anh đã rất nhanh được hoàn thành.

Bài thơ được chia sẻ lên FB cá nhân lúc 16h00':

XIN CÚI ĐẦU TRƯỚC VINH QUANG ĐỂ ĐỜI
(Những vần thơ kính viếng Anh)
“Em ơi! Hà Nội phố “ đây…
Mà “Dương cầm lạnh” trong mây cuối trời
“Tình khúc hai tư” chơi vơi
Kìa “Thương lắm tóc dài ơi!” đâu còn
“Nỗi nhớ mùa đông” héo hon
“Điều giản dị” chẳng vàng son vẫn chờ
“Mơ về nơi xa lắm” cơ
Nhưng mà “Ngọn nến” bây giờ buồn sao
“Đâu phải bởi mùa thu” nào
Vì đưa “Nỗi nhớ” đang vào mùa xuân
“Nỗi buồn” nặng những bước chân
“Rock buồn” tím ngắt thanh âm kéo dài
Rồi ai cũng “Có một ngày”
“Một dại khờ một tôi” mai nhắc nhiều
“Biển nỗi nhớ và em” yêu
“Bâng quơ” ghi mãi bao chiều nhớ nhau
“Lang thang” trong hạt mưa mau
“Trong ánh chớp số phận” sau nỗi niềm
“Im lặng trong Hà Nội” em
“Tình yêu của biển” lay rèm bao cơn
“Gió và hoa hồng” tủi hờn
“Sinh nhật đen” ứng ngọn nguồn giờ đi
“Khúc mưa” lặng lẽ thầm thì
“Khúc ca Mẹ” bỗng lâm li điệu buồn
“Niềm tin” ở với tâm hồn
“Ngày mai” phím lặng hoàng hôn não nề
Ôi! “Hà Nội ngày trở về”
“Khúc mùa thu” vọng bốn bề chiều đông
“Về lại phố xưa” thật không?
Trách “Mùa thu giấu em” nồng giấc xưa
“Cho một người tình xa” đưa
Giật mình “Ngoảnh lại” vẫn chưa nhạt tình
“Chuyện kể về tình yêu” mình
“Thương một người” với hành trình nào nguôi
“Mới thôi…mà đã một đời”
“Giọt thu buồn” để gió trôi lá vàng
“Nói với anh” trắng màu tang
Xin cúi đầu trước vinh quang để đời!
-----
Chiều đông Hà Nội, ngày anh rời cõi tạm (8/12/2021 - tức ngày 5 tháng Mười Một, Tân Sửu)

Ngay lúc đầu, tôi chỉ tìm ra một bức ảnh ghi lại lần cà phê với Anh tại phố Lý Thường Kiệt sáng 22/5/2019 với vợ con cùng thông gia từ Melbourne sang chơi. Không ngờ đây là lần cuối cùng.

Bức ảnh ngày 22/5/2019 với nhạc sĩ Phú Quang

Tôi vẫn nhớ có một bức ảnh tôi chụp riêng với Anh tại Nhà hát lớn trong một đêm thơ nhạc của võ sư lập kỷ lục về thơ mà tôi quên. Thế là tôi tìm trên FB cá nhân suốt gần 2 tiếng nhưng thất bại, bởi khi đưa tấm ảnh này lên FB, tôi không ghi tên Anh và cũng không nhớ stt nên cũng không có từ khoá nào để tìm ra.
Ăn cơm xong, tôi tìm theo từ khoá "võ sư""kỷ lục thơ" và may mắn tôi nhớ ra tên võ sư là Ngô Xuân Bính và tra được ngày ông được trao kỷ lục là 24/1/2015.
Thế là quay lại FB tra theo ngày này, tôi đã tìm ra tấm ảnh.
Bức ảnh tối 24/1/2015 với nhạc sĩ Phú Quang
Lúc 17h36', phóng viên Phạm Thuỳ Hương (TTXVN) nhắn tin: "Em xin bài thơ đăng báo, Anh nhé!" và báo Tin tức đã đăng bài thơ lúc 19h41' với lời dẫn: Sau thời gian điều trị bệnh, tác giả của những ca khúc nổi tiếng về Hà Nội - nhạc sĩ Phú Quang đã qua đời vào lúc 8 giờ 45 ngày 8/12. Báo Tin tức xin trân trọng giới thiệu những vần thơ đầy xót xa mà thầy giáo - TS Lê Thống Nhất gửi tới người anh nay đã rời xa "Hà Nội phố" (xem tại đây).

Đọc lại bài thơ đăng báo, âm nhạc của nhạc sĩ Phú Quang lại như ngân lên...và tôi quyết định viết ca khúc như là thời tôi nghe tin nhạc sĩ An Thuyên mất.

Có những tên ca khúc hay chương trình âm nhạc của nhạc sĩ Phú Quang tôi thích nhưng chưa thể đưa vào bài thơ vì "cái khó" của thể thơ lục bát đã được tôi ghi ngay để nhắc nhở mình. Giai điệu câu đầu tiên vụt ra, tôi bấm những nốt nhạc trên đàn guitar và thấy giọng Am (La thứ) là hợp nhất. Những câu hát đầu tiên được tôi viết rất nhanh:

"Mơ về nơi xa lắm"
Sớm nay Anh ra đi
"Em ơi! Hà Nội phố"
Những giọt lệ ướt mi 

Rồi những câu tiếp theo cứ ra cho tới hết đoạn A:

"Dương cầm lạnh" cung đàn
"Lãng đãng chiều đông Hà Nội" 
"Thế thôi...mà đã một đời"
"Ngọn nến" buồn Anh ơi!

Thông thường tới đây, tôi tính đến motif cho đoạn B để viết. Nhưng cũng rất tự nhiên câu hát đầu tiên của đầu đoạn B ngân lên:

"Một dại khờ một tôi"
"Lang thang" "Nỗi nhớ mùa đông"

Tôi thay đổi các motif khác nhau cho câu này nhưng cuối cùng vẫn chọn motif tự nhiên đầu tiên. Khi nhìn bản nhạc, tôi cũng băn khoăn: Liệu có đơn giản quá không? Nhưng lại chợt nghĩ: Rất nhiều bài của nhạc sĩ Phú Quang viết khá giản dị, dễ hiểu. Trong khi tôi cũng muốn ca khúc này phải có âm hưởng nhạc của Anh. Thế là hết băn khoăn.

Nhìn tên các bài hát trong bài thơ đã viết và cứ thế các ca từ lần lượt xuất hiện:

"Trong ánh chớp số phận"
"Thương một người" không về nữa
"Im lặng đêm Hà Nội"
Nghe "Biển, nỗi nhớ và em"
"Cho một người tình xa"
Tự khoác màu tang đen.

Tôi chia sẻ bản nhạc cho 3 nhạc sĩ: Nguyễn Hải, Ngọc Tùng và An Hiếu lúc 21h23'. Nhạc sĩ Nguyễn Hải nhắn lại lúc 21h33':


Nhạc sĩ An Hiếu phản hồi sau đó một lúc (21h47'):

Trao đổi với nhạc sĩ An Hiếu
Nhạc sĩ Ngọc Tùng nhắn lại lúc 22h14': "Phù hợp rồi Anh ạ!" nhưng sau đó muốn đổi motif đoạn B, tuy nhiên mình phân tích và không đồng ý.
Điều quan trọng là lựa chọn nhạc sĩ hoà âm và ca sĩ.
Sáng hôm sau, mình chợt nhớ tới giọng ca Vàng doanh nhân Tăng Đình Đại và gửi bản nhạc.

Sau đó một lúc bạn Đại nhắn lại:

Thế là mình ôm đàn, hát và ghi hình để gửi cho bạn Tăng Đình Đại:

Bạn Tăng Đình Đại có một đề nghị mà mình thấy hợp lý là: "Chú đổi tất cả các từ "anh" thành "ai" sẽ hay hơn!". Mình đồng ý luôn và  công bố bản nhạc và video lên FB cá nhân lúc 9h42' ngày 9/12/2021. Mình cũng thống nhất với bạn Đại là bản hoà âm do bạn quyết định để phù hợp với phong cách thể hiện tốt nhất. Tuy nhạc sĩ Ngọc Tùng mới chỉ hoà âm cho mình bài đầu tiên "Khúc hát thiếu nhi thủ đô" nhưng ca sĩ đồng ý. Ngọc Tùng cũng đang quá bận nên hẹn sẽ có trước 22h00' ngày 10/12/2021.
Chiều hôm ấy tự dưng cũng nhận được bản demo melody của nhạc sĩ Nguyễn Hải. 
Bạn Tăng Đình Đại nghe bản hoà âm chuẩn của Ngọc Tùng và bản demo của Nguyễn Hải và nhắn tin cho biết là chọn phong cách của nhạc sĩ Nguyễn Hải. Trước đó, mình cũng đã nhận xét về sự sáng tác của bạn Ngọc Tùng. Tuy nhiên mỗi người hát lại có phong cách riêng bởi vậy mình đành liên lạc để xem nhạc sĩ Nguyễn Hải có lo kịp trước 9h00' ngày hôm sau không?
Hai nghệ sĩ violin là Trần Anh Tú và Trần Quang Duy đều không thu âm trong ngày 11/12/2021 nên mình quyết định đưa tiếng kèn saxophone vào vì mình biết rất nhiều ca khúc của nhạc sĩ Phú Quang đã được nghệ sĩ Trần Mạnh Tuấn thể hiện.
Theo hẹn 8h20' ngày 11/12/2021 bạn Tăng Đình Đại đón mình để đến D&N Studio ở 23 Lê Văn Lương, lên xe thấy cả phu nhân Hân của Đại.
Ba chú cháu ngồi cà phê vì hơi sớm và Hân chụp ảnh tác giả, ca sĩ làm kỷ niệm:

Một lát biên tập viên Hà Phương và kỹ thuật hình ảnh Hoàng Huy của cũng đến đúng hẹn theo phân công của "sếp" Nguyễn An Thanh (Trung tâm Truyền hình, Báo Kinh tế & Đô thị).
8h41', nhạc sĩ Nguyễn Hải gửi beat và melody qua Zalo mình.
Ca sĩ xin vào phòng ngồi để nghe ngay...một lúc sau ra phấn khởi:
- Cảm xúc quá! Chú ơi!
Đúng giờ hẹn mọi người cùng vào D&N Studio và kỹ thuật viên Duy (bạn từng hát và biểu diễn ca khúc "Viettel chiến thắng" ngày 9/12/2020 mà mình viết trong đêm).
Ngay ""đúp" thu âm đầu tiên, mình ngồi lặng nghe và đôi lúc cũng cay mắt. Bạn Đại bước ra sau lần ghi này, mình nói ngay:
- Tuyệt quá! Ít khi ca sĩ hát lần đầu mà tạo cảm xúc cho người nghe như thế!
Bạn Hoàng Huy cũng làm việc liên tục để ghi hình quang cảnh làm việc. Bạn Hân cũng hồi hộp theo dõi chồng mình thể hiện qua từng lần ghi.
Chỉ điều chỉnh đôi chút ở những điểm nhấn cuối đoạn A và coda, sau 3 lần thu, ca sĩ đã hoàn thành nhiệm vụ. Những hình ảnh ghi từ video ghi trong phòng thu:


Bản nhạc viết tối 8/12/2021 và được hoàn chỉnh để thu âm.

 

Nhạc sĩ Hồ Đức Tuấn (Tuấn Hồ) đến và chỉnh chút câu cuối đoạn A để tạo đà vào cao trào ở đoạn B. Nhóm thực hiện chương trình rất vui ra chụp loạt ảnh kỷ niệm ngoài phòng thu.


 

Tối hôm ấy, Tuấn Hồ gửi bản master đầu tiên nhưng ca sĩ chưa ưng và đề nghị làm mềm hơn. Cuối cùng thì bản thu cũng đã toại nguyện mọi người.

Đêm 11/12/2021 Huy Hoàng chịu khó dựng chương trình và MV với tư liệu mà tác giả ca khúc hỗ trợ. Trưa 12/12/2021 thì bản dựng thô hoàn thành và tác giả làm text. Đặc biệt sáng 12/12/2021 mình sực nhớ cần có ảnh của hai nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo và Phú Quang nhưng tìm mãi không ra, cuối cùng con trai nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo là Nguyễn Vũ Trọng Thi đã cung cấp được tấm ảnh quý đúng như mong đợi.

Lãnh đạo Trung tâm Truyền hình, báo Kinh tế & Đô thị quyết định, cứ hoàn thiện là đăng ngay.
Bài giới thiệu đã được đăng lúc 16h10' ngày 12/12/2021 sớm hơn dự định gần 4 tiếng (các bạn xem tại đây).
Tác giả ca khúc cũng rất vui khi nén hương lòng đã được mọi người làm với tốc độ cao nhất và với trách nhiệm cao nhất.
Mời các bạn xem video chương trình do báo Kinh tế & Đô thị thực hiện:

Khi lên bài đến đây thì bạn Trần Bảo Thái, Trung tâm Văn hoá & Thể thao huyện Tương Dương, Nghệ An gửi cho mình bản thu mà bạn thể hiện, với bản phối của nhạc sĩ Ngọc Tùng. Rất vui và chờ MV từ bạn.
Sáng mai ngày 13/12/2021 là tang lễ Cố Nhạc sĩ Phú Quang, Hội Âm nhạc Hà Nội đã thông báo và mình sẽ viếng Anh cùng đoàn.
Hơn 2h ngày 13/12/2021 mình nhận được MV ghi từ phòng thu của bạn Trần Bảo Thái và biên tập ra MV này:

Sớm ngày 13/12/2021 mình đến dự tang lễ của nhạc sĩ Phú Quang. Những hình ảnh mình tự ghi lại đã làm thành MV ca khúc với 5 phút cuối cùng:

Hội Nhạc sĩ Việt Nam đã giới thiệu MV này trên trang điện tử của Hội (xem tại đây). Hai bức hình do bạn Tăng Đình Đại và phóng viên Kênh 14 chụp mình tại lễ tang:

Những dòng chữ của mình trên sổ tang.
Những dòng chữ của mình trên sổ tang.
Ghi bài thơ vào Sổ tang của gia đình. Ảnh: Tăng Đình Đại
Ghi bài thơ vào Sổ tang của gia đình. Ảnh: Tăng Đình Đại
Đang livetream hình ảnh di quan. Ảnh: Kênh 14
Đang livetream hình ảnh di quan. Ảnh: Kênh 14